Yaş ve Doğurganlık
Tüp Bebek İşleminde Başarılı Olma Şansınız Nedir?
Sağlıklı bir çiftin, bir ayda gebe kalabilme şansı % 20' dir. Bu şans yardımcı üreme tekniklerinin her uygulanması için % 50'lere kadar çıkabilmektedir. Ancak cesaret verici bu sonuçlara rağmen başarılı bir gebelik ve çocuk doğurma konusunda hiçbir IVF programı, çoklu uygulamalarda dahi garanti veremez. Başarıyı birçok faktör etkiler. Yalnızca hasta yaşı, infertilite nedeni ve IVF ekibinin tecrübe ve yeteneği ile sınırlı değildir.
İlk tüp bebeğin doğumunun üzerinden yirmi yıldan fazla zamanın geçtiği günümüzde 'yardımcı üreme teknikleri' ciddi ilerlemeler göstermiştir. Bu da gebelik oranlarına ve canlı doğan bebek oranlarına olumlu olarak yansımıştır.
IVF sonucunda doğan bebeklerin, doğumsal anormallikler, genetik anormallikler, zeka problemleri v.b. açısından doğal yollarla olan bebeklerden farklılık göstermedikleri düşünülmektedir. Ancak çoğul gebelikler prematür doğum ile sonlanabilir. Buna bağlı olarak oluşacak sorunlar IVF gebeliklerinde daha sık gözlenebilir. IVF gebelikleri genelde sağlıklı doğum ile sonuçlanırken, doğal yollar ile oluşan gebeliklerle aynı oranlarda düşük ya da ölü doğum ile de sonuçlanabilir. Dış gebelik riski IVF gebelikleri için de söz konusudur. Birden fazla embriyo transferlerinde rahme yerleşmiş bir embriyo ile birlikte dış gebelik de söz konusu olabilir. Buna 'heterotopik gebelik' denir. Bu durumda rahim içindeki gebeliği korurken dış gebeliği tedavi etmek olasıdır.
başa dön
Tüp Bebek İşleminizi Nasıl Daha Başarılı Kılabilirsiniz?
Sigarayı bırakınız. Birçok çalışma sigara içmenin gebelik oranlarını azalttığını düşündürmektedir. Eğer tamamen bırakamıyorsanız, özellikle embriyo transferinden sonraki dönemde sigara sayısını azaltmanız bile olumlu bir etki yapacaktır. Erkek eşlerinde aynı şekilde ve mümkünse işlemden bir kaç ay öncesinden başlayarak sigarayı bırakması yerinde olacaktır.
Danışmadan ilaç kullanmayınız. IVF doktorlarına danışmadan alabileceğiniz yegane ilaçlar 'acetaminophen' (paracetamol) içeren ağrı kesici (Parol, Tamol v.b.) ilaçlardır. Diğer ilaçlar da alınabilir ancak bir kısmı tehlikelidir; bu nedenle IVF ekibinin bilgisi dışında ilaç kullanmayınız. Nonsteroidal anti-inflamatuvar ilaçların (salisilik asit, naproksen sodyum, indometasin içerenler gibi) IVF siklusu sırasında kesinlikle kullanılmaması gereklidir.
Alkol almayınız. Erkekler ve kadınlar yumurta toplama işleminden önce günde iki kadehten fazla alkol almamalıdır. Embriyo transferinden sonra kadın partner tüm alkollü içeceklerden kaçınmalıdır.
Sıcak banyo ve saunaya girmeyiniz. Yüksek sıcaklığın, sperm hareketliliği (motilitesi) ve rahimdeki embriyo üzerine olumsuz etkide bulunduğu gösterilmiştir. Erkekler, yumurta toplama işleminden en az 90 gün öncesinden itibaren; kadınlar da embriyo transferinden sonra yüksek sıcaklıktan uzak durmalıdırlar.
başa dön
IVF (Tüp Bebek) Hakkında Sık Sorulan Sorular
A Yumurta Toplama İşlemi Öncesinde
- Benim ve eşimin yaptırmamız gereken ön testler nelerdir?
İhtiyacınız olan tüm testlerin listesini ana sayfadaki linklerde bulabilirsiniz. Lütfen bu testlerin bazılarının yıllık olarak tekrarlanması gerektiğini unutmayınız.
- Biz Ankara dışında yaşıyoruz. Testlerimizi bulunduğumuz yerde yaptırabilir miyiz ?
IVF ekibi olarak testlerinizin ilk muayene sırasında merkezimizde yapılmasını tercih ediyoruz. Ancak bir zorunluluk doğarsa lütfen bunu sizi takip eden doktorun bilgisi doğrultusunda yapınız.
- Spermiyogram için örnek verme sırasında ciddi güçlük yaşıyorum, ne yapmalıyım?
Lütfen bu konuda doktorunuz aracılığı ile androloji laboratuvarı ile iletişime geçin. Size gerekli öneri ve yardım sağlanacaktır.
- Daha önce çektirdiğim bir rahim filmim (histerosalpingografi - HSG) var, yeni bir HSG gerekli mi?
Hayır, eğer bu işlemden sonra bir operasyon geçirmediyseniz ve 3 yıldan daha yeni tarihli bir filmse yeni bir HSG gerekli değildir.
- İlaçlarımı ne zaman ve nasıl kullanacağımı kimden öğreneceğim?
Doktorunuzun tetkik sonuçlarınıza göre size özel olarak belirleyeceği tedavi şeması, bu konuda yetişmiş bir hemşire tarafından size anlatılacak ve sorularınız yanıtlanacaktır.
- Enjeksiyonla kullanılacak ilaçların nasıl uygulanacağını bilmiyorum, ne yapmalıyım?
Biz enjeksiyonlarınızın kendiniz tarafından veya eşiniz tarafından size uygulanmasını tercih ediyoruz. Genelde cilt altı enjeksiyon şeklinde kullanılan ilaçların uygulamasını öğrenmek kısa sürede mümkündür. Bu işlemi yapmak istemiyorsanız bile nasıl yapıldığını bilmeniz size bu işlemi uygulayacak üçüncü kişileri kontrol etmeniz açısından önemlidir. Hemşirelerimizin size verecekleri kurslara katılmanızı öneririz.
- Kullanacağım ilaçlar yumurtalık kanserine neden olur mu?
Bugüne kadar üremeye yardımcı ilaçlarla yumurtalık kanseri arasındaki ilişkiyi kesin olarak gösterebilen bir bilgi yoktur. Yumurtalık kanseri kadınlarda beşinci en sık görülen iç organ kanseridir. Tanının konulduğu ortalama yaş 50-59'dur. Ailesinde yumurtalık kanseri öyküsü olanlar ve endüstriyel toplumlarda yaşayan kadınlarda riskin daha fazla olduğu; gebelik, emzirme ve doğum kontrol hapı kulanımının riski azalttığı bilinmektedir.
B Yumurta Toplama İşlemi Sırasında
- Yumurta toplama işlemi (OPU) ne kadar zaman alır?
Bu işlemin ne kadar süreceği yumurtalıklardaki follikül sayısı ile ilişkilidir. Fakat ortalama 30 dakika sürdüğü söylenebilir. İşlem öncesi hazırlıklar ve işlem sonrasındaki dinlenme periyodunu da gözeterek minimum 3 saatinizi bu işleme ayırmanızı öneririz.
- Yumurta toplama ağrılı bir işlem midir?
Yumurta toplama, hiçbir ilaç kullanılmadan da yapılabilen çok ağrılı olmayan bir işlemdir. Ancak günümüzde damar yoluyla kullanılan sakinleştirici ve ağrı kesici ilaçlarla en az rahatsızlıkla uygulanmaktadır. Ayrıca tamamen uyumak isteyen hastalar anestezi doktoru tarafından uyutulmaktadırlar.
- Yumurta toplama işlemi sonrasında kendimi nasıl hissedeceğim?
Anestezik ilaçlarının etkisi ile uyku halinden sık yakınılmaktadır. Karında rahatsızlık hissi olabilmektedir. Kendinizi yeterince iyi hissediyorsanız ertesi gün işinize dönebilirsiniz.
- Eşimin semen örneğini ne zaman vermesi gerekecek?
Yumurtaların toplanacağı gün eşinizden de semen örneği alınacaktır. Embriyolog size kesin zaman hakkında bilgi verecektir. Bu işlem sırasında kullanmanız için özel bir odamız mevcuttur. Eğer özel bir probleminiz varsa yumurta toplama işleminden önce embriyoloğa bilgi veriniz.
- Her follikül bir yumurta içerir mi?
Hayır. Fakat, bazen eğer çok sayıda follikül mevcutsa tümünü doğru olarak saymak mümkün olamaz. Bu durumda ultrasonografide gördüğümüzden daha fazla yumurta elde edilebilir. Ancak, ultrasonografide yalnızca birkaç follikülün var olduğu durumlarda maalesef yumurta da elde edilemeyebilir.
C Yumurta Toplama İşlemi Sonrasında
- Her yumurta döllenir mi?
Ortalama döllenme oranı %65 olarak gerçekleşmektedir. Bazı çiftlerde daha yüksek oranda döllenme gerçekleşirken, nadiren de maalesef hiç döllenme olmamaktadır.
- Embriyolar ne zaman dondurulur?
Dölenme gününden altıncı güne kadar IVF ekibinin uygun göreceği herhangi bir günde dondurulabilirler.
D Embriyo Transferi Sonrasında
- Dondurulan embriyolar ne kadar saklanabilir?
Kimse bu sorunun kesin cevabını bilmemektedir. Ancak ülkemizdeki kanunlar bu süreyi üç yıl ile sınırlandırmıştır. Bu sürede hatta çok daha uzun sürelerde saklamanın da başarılı olarak mümkün olduğunu önceki tecrübelerle biliyoruz.
- Transferimden sonra arta kalan tüm embriyolar dondurulacak mı?
Tüm embriyolar her zaman istenen gelişmeyi gösteremezler. Dondurma işlemi için hepsinin gelişiminin ve görünümünün beklenen düzeyde olması gerekir. Embriyo transferi gününden önce dondurulmuş embriyonuz varsa transfer işlemi sırasında bilgilendirileceksiniz. Eğer daha sonraki günlerde bu işlem yapılacak olursa embriyoloğumuz size telefonla bilgi verecektir.
- Ben araba sürmek, yürümek, işe gitmek gibi normal aktivitelerime ne zaman başlayabilirim?
Transferden iki gün sonra normal aktivitelerinize dönebilirsiniz. Eğer işiniz çok stresli ve yorucu ise bu konuyu doktorunuzla konuşmanızı öneririz.
- Ne zaman cinsel ilişkide bulunabiliriz?
Gebelik testinin sonucunu alana kadar cinsel ilişkide bulunmamalısınız.
- Transfer sonrasında ne kadar istirahat etmeliyim?
Bir yatakta rahat ettiğiniz pozisyonda uzanabilir, bir sandalyede oturabilirsiniz. Tuvalet ve benzeri durumlar dışında bir-iki gün boyunca istirahat etmeniz yeterlidir.
- Uzak bir yerde oturuyorum, evime ne kadar zaman sonra dönebilirim?
Eğer merkezden arabayla iki saatten daha uzak bir mesafede oturuyorsanız, merkeze yakın bir otelde en azından bir gece konaklamanızı öneririz.
- Ne zaman banyo yapabilirim?
- Transferden bir gün sonra ılık bir duş alabilirsiniz. Sıcak banyodan kaçınmanızı öneririz.
başa dön
Tüp Bebek İşlemi Sırasında Oluşabilecek Riskler Nelerdir?
- Yakın ve dikkatli takibe rağmen yumurtalıklar aşırı uyarılabilir (OHSS).
- Çoğul gebelikler oluşabilir.
- Kaçınılmaz olarak, yumurta toplama işlemi sırasında metal iğneler kullanılır. Bu da mesane, barsak, rahim, fallop tüpleri ya da damar yaralanmaları için potansiyel bir risk oluşturur. Basit bir problem oluşabileceği gibi hastaneye yatmayı gerektirebilecek içeriye kanama ve / veya enfeksiyon meydana gelebilir. Bu risk 1/1000' den azdır.
- Karın içi yapışıklıklar ve / veya teknik sebepler yumurtalıklardan yumurta toplamayı engelleyebilir.
- Yumurta toplama işleminden önce, kendiliğinden yumurtlamanın olmasına bağlı olarak bu işlem yapılamayabilir.
- Yumurta kistlerinin aspirasyonundan hiç yumurta elde edilemeyebilir ya da elde edilen yumurtaların tümü olgun olmayabilir. Bu da embriyo oluşumunu engelleyebilir.
- Toplanan yumurtalar normal olmayabilir.
- Semen örneği çok kötü kalitede olabilir ve işlem için kullanılamayacak özellikler taşıyabilir.
- Yumurtalar döllenmeyebilir.
- Döllenen yumurtalar bölünüp embriyo oluşturmayabilir.
- Embriyolar normal olarak gelişmeyebilir. Eğer embriyolar gelişmiyorsa veya canlı değillerse, çiftle de görüşülerek transfer işlemi yapılmayabilir.
- Embriyonun rahim içine yerleştirilmesi teknik olarak güç veya imkansız olabilir. Bu istenmeyen durum genelde yapısal (anatomik) bozukluklardan kaynaklanır.
- Transfer edilen embriyoların bir kısmı ya da hiçbiri rahim duvarına tutunmayabilir.
- Rahime tutunan (İmplante olan) her embriyo her zaman normal olarak gelişip doğuma kadar ulaşamayabilir.
- Tıbbi cihaz arızaları, enfeksiyon, insan hataları ya da öngörülemeyen faktörler yumurtaların, sperm örneklerinin ya da embriyoların kaybına veya zarar görmesine yol açabilir.
başa dön
Tüp Bebek Pahalı Bir Yöntem midir ?
Bu yöntem çok iyi yetişmiş tıbbi personel ve son derece modern tıbbi cihazlar gerektirir. Kullanılan tüm tıbbi cihaz ve sarf malzemelerinin hemen tümü ithal edilmektedir ve oldukça da pahalıdırlar.
Ayrıca malzemelerin çoğu tek kullanımlık olup işlem sonrası atılmakta ve yeniden kullanılmamaktadır. Amerika Birleşik Devleti'nde hazırlık tetkikleri ve ilaçlar hariç yalnızca bir uygulamanın ortalama maliyeti 6,233 USD'dır.
Maliyeti arttıran bu nedenlere rağmen merkezimiz fiyatları bu bedelin kat kat altındadır.
başa dön
Günümüz toplumunda, kadınlar tarafından gebeliğin daha ileri yaşlara bırakılması genel bir seçim olarak daha sık karşımıza çıkmaktadır. Bu düzenli bir aile yaşantısını oluşturmayı istemekten, maddi güvenceyi sağlamak kaygısından ya da zihinsel olarak anneliğe hazır olduğundan emin olmaya çalışmaktan kaynaklanır. Ayrıca basında yardımcı üreme teknikleri ile ilgili olarak yer alan haberler gerçek dışı bir şekilde, ileri yaşlarda gebe kalabilme konusunda kadınlara güvence oluşturmaktadır.
Önemli olan kadının sağlıklı bir gebelik ve gebe kalma potansiyeli üzerine, yaşın etkili olduğunun farkında olmasıdır.
40 Yaşından Sonra Doğurganlık
Biyolojik nedenlerden dolayı ileri yaşlarla birilikte doğurganlık azalır. Otuz yaş altında herhangi bir ayda gebe kalabilme şansı % 20 iken, 40 yaş üzerinde bu şans yalnızca % 5 olarak öngörülmektedir. Tüp bebek gibi ileri infertilite tedavilerinde dahi 40 yaş üzerinde gebe kalma şansı azalırken, düşük yapma şansı artmaktadır. Doğurganlıkta olan bu değişiklikler; içinde bulunulan sağlık durumu, yumurtlama fonksiyonunda oluşan değişiklikler ve yumurtalıktan atılan yumurtanın yapısındaki değişiklikler ile açıklanabilir. Kırk yaşına gelene kadar bir çok kadının başından doğurganlığını etkileyebilecek, kadınlık organları ile ilgili enfeksiyon, endometriozis ya da cerrahi müdahale geçmektedir. Çocuk sahibi olmak isteyen çiftlerde infertilite tetkiklerine 1 yıl başarısızlıktan sonra başlanırken, kadının yaşı 40’ın üzerinde ise bu süre 6 ay olmalıdır.
Yumurtalıklardaki Değişiklikler
Beyinde bulunan hipotalamus ve hipofiz gibi
yapılar yumurtlamayı ve adet düzenini salgıladıkları FSH ve LH gibi hormonlarla
yönetirler. Kadınların çoğu ilk adet gördükleri dönemde (puberte)
yumurtalıklarında toplam 300 000 yumurta hücresine sahiptirler. Her adet
döneminde olgunlaşarak gebelik oluşturmak üzere atılan tek yumurta hücresi,
birlikte gelişmeye başladığı 500 - 1 000 yumurta arasından seçilmektedir. Geri
kalan yumurtalar ise kendi kendilerine imha olmaktadır. Menopoz dönemine
yaklaşan bir kadının yumurtalıklarında yalnızca birkaç bin yumurta hücresi
kalmıştır. Bu yumurta hücreleri ise genelde FSH ve LH hormonlarına istendiği
gibi yanıt vermezler ve beyindeki yapılar kontrolü sağlamak için bu hormonların
kandaki düzeylerini arttırırlar. Adet kanamasının 3. gününde FSH düzeylerinde
yükseklik saptanması bunun sonucunda meydana gelir. Yumurtalıklardaki bu
cevapsızlık, aynı zamanda yumurta hücresindeki kalitesizliğinde indirekt bir
işaretidir.
FSH ve LH' a azalan yumurtalık cevabı ile birlikte,
yumurtalıklardan salgılanan östrojen ve progesteron hormonlarının da seviyeleri
düşer. Adetler arasındaki süre kısalabilir ve yumurtlamalar oluşmayarak
adetlerde sekmeler görülebilir.
Yumurta Hücresindeki Değişiklikler
Yaşlanan kadın ile birlikte yumurta hücreleri de yaşlanır, bu da sperm tarafından döllenme kabiliyetlerinin azalmasına neden olur. Bu yumurtaların döllenmesi durumunda genetik bozukluklar açısından daha fazla risk söz konusudur. Örneğin, Down Sendromu (21. kromozomun iki yerine üç tane olması, mongol bebek) yaşlı kadınların çocuklarında daha sık görülür.
Genetik problemi olan yumurtanın döllendikten sonra büyüme ve hayatta kalma şansı çok düşüktür. Bu nedenle de 40 yaşın üzerinde düşük yapma açısından artmış bir risk söz konusudur.
Kırk yaş üzerindeki kadınların gebe kalma şanslarındaki azalma büyük oranda yumurta hücrelerinde artan kromozomal problemler ile ilgili gözükmektedir. Uygulamanın serbest olduğu ülkelerde yaşlı kadınlarda, genç kadınların yumurta hücreleri kullanılarak yapılan tüp bebek tedavilerindeki başarının, genç kadınların ki ile benzer oranlarda olduğu göstermiştir. Bu da yaşlı kadınların gebe kalmasının önündeki en önemli engelin, yumurta hücrelerinde zaman içinde oluşan problemlerin olduğunu doğrulamaktadır. Maalesef, yaşlanma ile yumurta kalitesinde meydana gelen bu bozulmayı önlemek için yapılabilecek hiçbir şey yoktur.
Değerlendirme ve Tedavi Yaklaşımları
İleri yaştaki bir kadın gebe kalmaya karar verirse ilk yapılması gereken gebelik meydana geldiğinde oluşabilecek tıbbi problemlerin ön araştırmasının yapılmasıdır. Önceden saptanmayan hipertansiyon ya da şeker hastalığı gibi durumlar gebelik sonrasında istenmeyen problemlere neden olabilir. Kadın 6 - 12 aylık süre içinde gebe kalamamışsa, bu konuda tecrübeli doktorlar tarafından değerlendirilmelidir. Gerekli ön testlerin tamamlanması 1 – 3 ay kadar sürer, uygun tedavi belirlenerek hemen başlatılır. Alışılagelen testlerle birlikte, adetin belli dönemlerinde yapılan FSH, LH ve östradiol (E2) ölçümleri, yumurtalıkların durumu konusunda önemli bilgiler sağlar. Sonuçlar, kadının başarı şansı konusunda ek bilgiler verir.
İleri yaşlardaki kadınların kendi yumurta hücreleri ile başarı şansı yoksa ya da denemeler başarısızsa, yurt dışında bazı merkezlerde genç kadınların yumurtalarını kullanarak gebe kalma şansı mevcuttur (Donör). Ancak bunun için seçilecek merkezin güvenilir olması, ileri yaştaki kadının tıbbi problemlerinin önceden detaylı araştırılması vb gibi konularda çok dikkatli olması gerekir. Yurdumuzda ise evlat edinmek veya çocuksuz yaşamaya karar vermek çiftin önündeki seçeneklerdir.
başa dön
